مگر با نيروى علمى و مقدماتى كه پروردگار براى شما آماده ساخته است « 1 » كه : علوم و معارف و تهذيب اخلاق باشد ، مهمتر از همه دوست داشتن علم و آفريدگار جهانست ، كه اين دو براى آدمى نيروئى پديد ميآورد ، كه بر دانستنيها و شگفتيهاى آفرينش آگاه شود ، تا از زندان ماديت برون جهد ، « پس بكدام نعمت خدايتان تكذيب داريد » ؟ آرى اين خود نعمتى گرانبها است ، كه خدا با وسايلى كه در اختيارتان نهاده عقلهاى شما را به معارج و مدارج رفيعى اوج دهد ، تا در عوالم بيكران خلقت نفوذ كنيد ، و پس از بيانات ديگر گويد : سفر در اقطار آسمانها و زمين براى آدمى هرگز آماده نگردد ، مگر باخلاق و علوم و اخلاص ! ! . از آنچه در تفسير آيهء مربوطه ياد كرديم ضعف برخى از سخنان طنطاوى به خوبى پيداست . گفتيم : پرواز بشر در جو بيكران كيهان - چه به منظور سير مادى ، و چه افزودن خداشناسى باشد - جز با علم و قدرتيكه پروردگار در اختيارش گذارد ميسور نيست . اما نكتهء حساس اينجاست كه : براى بشر - بشر عاقل ، و دانا ، تمامى سيرهاى مادى ، شايسته است بسيرهاى روحانى و عقلى پايان يابد . چنان كه از امير المؤمنين عليه السّلام است كه دربارهء دنيا فرمود :

--> ( 1 ) - عبارت طنطاوى چنين است : ايها الثقلان ان قدرتم أن تنفذوا فى اقطار السماوات و الارض . . . ولى بايد از طنطاوى پرسيد روى چه اصل حرف « من » را به حرف « فى » تبديل كرده ، با آنكه چنان كه گذشت « فى » يعنى ورود در أعماق آسمانها و زمين ، و « من » بمعنى برون رفتن از آنها كه فوق نفوذ در آنها است مىباشد ، ( كه اين دليل بر عدم دقت اوست ) .